Año de la Esperanza y el Fortalecimiento de la Democracia
  • VIERNES 20
  • de noviembre de 2026

Editorial

FOTOGRAFIA
Editorial

Jakiribi tee peobainribati [versión en shipibo-konibo]

Nato titular de MEF akanai, Óscar Graham, yoiyai neskara winoti itai ja producción nacional wetsa baritian iyantana kopi jakopi non rama oini itai jakiribi ja economía jakonribai itai, ikaxbi oinrabake neno noa nokoti kopi koshiaka iti jake wetsa sectorbaon.

Peruainra, kikin jakon ike nato non producción nacional 13.31% neta kaman kopi, jaskara ika iki nato 2020 baritia, jatianribi peokoyantanke nato jakoma isin. Nato neskara pikotaninra akai kikin akin winokin ja promedio del producto bruto interno (PBI) global, jaskaribi, neskara iketian nato America Latina ikain oinkankin jatopari jakon jaweki akai keska akin.

Nato Instituto Nacional de Estadística e Informática (INEI) janra yoiyai, ja sectoresbo ja tee akaibo, mesko xobobo akanaibo, mesko maroi teetaibo, itan mesko tee akaibo, minero, transporte itan jawekibo benxo aki teetaibo, wetsanko kax jain oxatibo itan restaurantebaonra ake akinkin nato kikin jaweki jakon winota.

Neskara ikentian akai nato Ministerio de Economía itan Finanzasnin (MEF) jaskara nokoti shinanamainkobi raromakin, janra shinana ika iki nokoti 13% kaman, jatian nato Banco Central de Reservanin (BCR), nokoti shinana ika iki 13.2% kaman, itan ja Fondo Monetario Internacionalninkan (FMI), 13,3% kaman, itan wetsaboribi.

Ramachabira, nato FMInin yoike Perú kikin jakon perspectivaya iki nato baritia joai, jaskaaxonribi oinkana iki nato Chile itan Colombiabo betan noa jatobetan senen ikanai nato crecimiento económico nato 2021 baritia itan jaskaribi noa jaskatax noa iresai jakon kai.

Ja MEFnin shinana iki ja valor de nato PBI de nato país nato baritian iti 572,000 millones de soles, ja iki nato 563,000 millones winoa ja nato Marco Macroeconómico Multianualnin (MMM) 2022-2025 shinana.

Nato jakon jawekira non oini kai ja capitales privadobo kopi itan jaskaribi nato inversión publicabo kopiribi.

Nato titular de MEF akanai, Óscar Graham, yoiyai neskara winoti itai ja producción nacional wetsa baritian iyantana kopi jakopi non rama oini itai jakiribi ja economía jakonribai itai, ikaxbi oinrabake neno noa nokoti kopi koshiaka iti jake wetsa sectorbaon, jara non ointi atipanke ja serviciobo jakiribi aribakanai ikax.

“Nato economía nacionalnin noa onamai itai jakiribi noa koshi itai, itan ponte akin shinanai ja akasai jaweki ikain nato macroeconómico ikain.

Noa jainmashoko kai itai jaskaaxon jakiribi ja sector servicios ikain ikabo koshikainti kopi jaskatax iresti nato reactivación ja kenkanai; jaskaribi, ja nato toque de queda yamati yoi ika akini kai jaskatax nato serviciobo ja restaurantebo jakiribi teekanti”, jaskarai.

Nato BMnin yoiyai ja jawekibo ja rama evaluankana noa oimai ja efectos económicos nato pandemia kopi kikini koshi bokanai ja ramapari peokasi ikanaibo, neno Perú ikain ja MEFnin shinanai nato economía peruana ani kai 3.5% itan 4% nato baritian, jaskara non oinai ramatianbo non región ikain.

Jakon jaweki non oinai itai riki jaton shinan riki iresti teeti jaskaaxon jakiribi jatixonbi teebo peobainribiti kopi, jaskatax non mesko shinanaibo oke akax jatikaxbi teeti.